Makale Premium

Aşırı alım ve aşırı satım nedir?

Yönetici

21 Aralık 2025

8 görüntülenme

📊 Aşırı Alım ve Aşırı Satım

Overbought & Oversold

"Piyasalar bazen mantık sınırlarını zorlar..."

Fiyatlar bazen gökyüzüne çıkar, bazen yerin dibine iner. İşte bu uç hareketler, aşırı alım ve aşırı satım kavramlarını gündeme getirir. Bu bölgeler, swing trader'ların temel takip noktalarından biridir çünkü potansiyel dönüş sinyalleri sunar.

🔴

Aşırı Alım (Overbought)

Bir varlığın fiyatı, alışılmadık bir hızla yükselir ve normal kabul edilen seviyelerin oldukça üzerine çıkarsa aşırı alım bölgesine girer.

Alıcıların coşkusu baskın
Herkes aynı anda almak ister
Fiyat "balon" yapar
Düzeltme riski yüksek

⚠️ SATIŞ SİNYALİ

Dikkatli olunması gereken eşik

🟢

Aşırı Satım (Oversold)

Bir varlığın fiyatı sert bir düşüş yaşar ve gerçek değerinin çok altına inerse aşırı satım bölgesine girer.

Satış baskısı yoğun
Alıcılar çekingen
Fiyat dibe vurur
Panik satışları hakim

✅ ALIŞ SİNYALİ

Potansiyel dip avı fırsatı

📈 Piyasa Durumu Ölçeği

Fiyatın hangi bölgede olduğunu anlamak için kullanılan genel çerçeve

0
Aşırı Satım 50
Nötr 100
Aşırı Alım

0-30
🟢 Aşırı Satım
Al sinyali

30-70
⚪ Nötr Bölge
Bekle & İzle

70-100
🔴 Aşırı Alım
Sat sinyali

⚠️ Önemli: Aşırı alım = "sat", aşırı satım = "al" olarak yorumlanır; ancak her zaman değil. Doğru zamanda ve doğru stratejiyle hareket etmek şarttır. Güçlü trendlerde bu bölgeler uzun süre devam edebilir!

🔍 Bu Durumları Doğuran Nedenler

Piyasalar duygusal varlıklardır. Fiyat hareketleri çoğu zaman rasyonel temellerden çok kolektif davranışlarla şekillenir.

📈

Yoğun Spekülatif Alımlar

Kısa vadeli kazanç beklentisiyle pozisyon açan kalabalık fiyatları yukarı iter.

📰

Olumlu Haber Akışı / Hype

Sektörel veya şirket bazlı pozitif haberler talebi patlatır.

💰

Likidite Bolluğu

Düşük faiz ortamı alımları teşvik eder ve aşırı değerlenmeye yol açar.

😱

Panik Satış Dalgaları

Kriz anlarında herkesin aynı anda çıkmak istemesi fiyatları dibe çeker.

💸

Kar Realizasyonları

Yükseliş sonrası toplu satışlar aşırı satım baskısı yaratır.

🌍

Negatif Makro Veriler

Jeopolitik riskler ve kötü ekonomik veriler riskten kaçışı tetikler.

💡 Hatırla: Aşırı alım coşkuyla, aşırı satım korkuyla beslenir. Fakat her ikisinin de geçici olduğunu unutma. Bu döngüleri erken fark eden trader avantaj sağlar.

📐 Aşırı Alım/Satım Nasıl Belirlenir?

Teknik göstergeler, momentumu ölçerek fiyatın hangi uçta olduğunu ortaya koyar.

Relative Strength Index - Göreceli Güç Endeksi

< 30
Aşırı Satım

> 70
Aşırı Alım

Stokastik Osilatör - Momentum göstergesi

< 20
Aşırı Satım

> 80
Aşırı Alım

Momentum ve volatilite ölçümü

Alt Bant
Aşırı Satım

Üst Bant
Aşırı Alım

Histogram sıfırdan uzaklaştıkça momentum aşırılaşır

Çok Negatif
Aşırı Satım

Çok Pozitif
Aşırı Alım

RSI ve Aşırı Alım-Satım Bölgeleri

RSI, momentumu 10/21 günlük ortalama kazanç-kayıp oranıyla ölçer ve 0-100 arasında değer alır.

0-30
🟢 Aşırı Satım
Long düşün

30-70
⚪ Nötr Bölge
Trend takibi

70-100
🔴 Aşırı Alım
Short düşün

💡 Pro İpucu: Çok güçlü trendlerde 70/30 yerine 80/20 seviyeleri daha anlamlı olabilir. RSI tek başına kullanılmaz; hacim ve trend onayı şarttır!

Diverjans - Erken Uyarı Sistemi

Fiyat yeni zirve/dip yaparken gösterge bunu onaylamazsa diverjans oluşur. Bu, dönüş sinyalini güçlendirir.

🔴 Negatif (Bearish) Diverjans

Fiyat yeni zirve yapar ➜ RSI önceki zirveden düşük

= Düşüş sinyali

🟢 Pozitif (Bullish) Diverjans

Fiyat yeni dip yapar ➜ RSI önceki dipten yüksek

= Yükseliş sinyali

🧠 Piyasa Psikolojisi Döngüsü

🤑

AÇGÖZLÜLÜK

Aşırı Alım

→

😰

KAÇIRMA KORKUSU

FOMO

→

😨

PANİK

Zarar Kesme

→

😔

KORKU

Aşırı Satım

→

🤔

FIRSAT

Dip Avı

⚡ Bu Bölgelerde Ne Olur?

Aşırı Alım Zirvesinde

Fiyatın sürdürülebilirliği sorgulanır
Alıcılar tükenir
Küçük tetikleyiciyle satış dalgası başlar
Düzeltme, bazen sert çöküşe dönüşebilir
"Kaçırma korkusu" yerini "zarar kesme" paniğine bırakır

Aşırı Satım Dibinde

Dip seviyelerde alıcılar devreye girer
Kısa vadeli sıçramalar başlar
Uzun vadeli toparlanma potansiyeli
"Daha düşer" düşüncesi fırsatçı alımları tetikler
Volatilite artar, likidite daralabilir

Risk Yönetimi Şart!

Her iki durumda da dönüş garantili değildir. Trend devamı da mümkündür!

Stop-loss tetiklemeleri zincir reaksiyon yaratabilir
Güçlü trendlerde aşırı bölgeler uzun süre devam edebilir
Tek göstergeye bağlı kalma, birden fazla onay bekle

🎯 Yatırım Stratejilerindeki Yeri

İndikatör dönüşlerinde hızlı giriş-çıkış
Küçük fiyat hareketlerini yakalar
Yüksek işlem sayısı

Düzeltme dalgalarını yakalar
Aşırı bölgelerde ters pozisyon
Orta vadeli tutum süresi

Aşırı satımı birikim fırsatı olarak görür
Portföy çeşitlendirmesi
Sabırlı yaklaşım

💡 Altın Kural: Klasik yaklaşımda aşırı alım = sat, aşırı satım = al sinyali verir. Ancak bu körü körüne uygulanmaz, trend filtresiyle desteklenir. Güçlü yükseliş trendinde aşırı alım devam edebilir; bu yüzden zayıflama sinyali beklenir.

📋 Özet Karşılaştırma

Özellik	Aşırı Alım (Overbought)	Aşırı Satım (Oversold)
RSI Seviyesi	> 70	< 30
Stochastic	> 80	< 20
Baskın Duygu	Açgözlülük, FOMO	Korku, Panik
Sinyal	Potansiyel SAT	Potansiyel AL
Risk	Düzeltme / Çöküş	Daha fazla düşüş
Fırsat	Short pozisyon	Long pozisyon / Birikim

🎯 Sonuç

"Birden fazla indikatörün aynı yönde konuşması,
en net trade sinyalidir."

Aşırı alım ve satım bölgeleri, karşıt yatırım felsefesinin temel taşlarıdır. Ancak tek göstergeye güvenme, trend filtresini uygula ve her zaman risk yönetimini ön planda tut!

🎓 Bilgi Testi (5 Soru)

Soru 1/5

RSI'da aşırı alım bölgesi hangi seviyenin üzerindedir?

A) 50

B) 70

C) 30

D) 100

Hatırlatma Listesi

RSI: 70 üzeri aşırı alım, 30 altı aşırı satım
Stochastic: 80 üzeri aşırı alım, 20 altı aşırı satım
Diverjans: Erken dönüş sinyali - dikkatle takip et
Trend filtresi: Güçlü trendde aşırı bölgeler uzayabilir
Çoklu onay: Tek göstergeye güvenme!